پروژه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي ناخالص(تابا)

    Scripless Securities Settlement System-SSSS

    اهداف سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي

    • انجام تسويه اوراق بهادار الکترونيکي به مطلوبترين شيوه بر اساس استاندارد هاي بين المللي
    • حفظ و نگهداري اوراق به صورت غير کاغذي از لحظه صدور تا انتقال به ذينفع نهائي
    • انتقال اوراق در مقابل دريافت وجه از طريق ايجاد ارتباط با سامانه تسويه ناخالص آني ( ساتنا )
    • پشتيباني الکترونيکي از کل چرخه حيات اوراق بهادار از لحظه صدور تا بازپرداخت در سررسيد
    • تامين نقدينگي در حساب تسويه اعضا در ساتنا از طريق ارائه تسهيلات و واريز نقدينگي بين روز

    مزاياي سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي  

    • افزايش کارايي بازار معاملات اوراق بهادار
    • کاهش ريسک ناشي از حمل اوراق بهادار کاغذي
    • تسهيل معاملات اوراق بهادار براي بانکها در محيط ساتنا
    • کاهش حضور فيزيکي مشتريان در شعب به منظور دريافت سود کوپن ها
    • صرفه جوئي در هزينه ها
    • ايجاد نقدينگي براي تسويه تراکنش ها در ساتنا

    قابليت هاي سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي

    • نگهداري اوراق بهادار الکترونيکي از لحظه صدور تا بازخريد در سررسيد
    • نگهداري اوراق به نام بانکها ( اعضاي سامانه) و مشتريان آنها
    • انتقال مالکيت اوراق در مقابل دريافت وجه از طريق ايجاد ارتباط با سامانه تسويه ناخالص آني ( ساتنا )
    • انتقال مالکيت اوراق بهادار بدون تسويه ريالي ( بعنوان مثال بين بانکها يا مشتريان يک بانک )
    • تأمين نقدينگي در حساب تسويه اعضا در ساتنا از طريق معاملات فروش و بازخريد ( Repo )
    • امکان انتشار اوراق بهادار الکترونيکي توسط بانک مرکزي
    • واريز سود متعلقه به حساب دارندگان اوراق در مقاطع پرداخت سود
    • واريز مبلغ اسمي به حساب دارندگان اوراق بهادار در سررسيد
    • تسويه اوراق بهادار به صورت آني ( T+0 ) و يا به صورت آتي ( T + n )
    • عدم محدوديت در تعداد حساب هاي اعضاء و مشتريان آنها در سامانه

    مزاياي سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي براي بانکها

    • ورود اطلاعات دستور تسويه
    • تعيين درجه اولويت تسويه
    • مشاهده صف دستورات تسويه نشده
    • مشاهده دستورات تسويه شده
    • تغيير درجه اولويت تسويه
    • امکان ابطال دستورات قبل از انجام تسويه
    • مشاهده وضعيت حسابهاي خود و حسابهاي مشتريان خود در سامانه
    • دريافت انواع گزارش ها

    مزاياي سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي براي بانک مرکزي

    • دستيابي به اطلاعات کليه اعضا
    • امکان ابطال دستورات تسويه اعضاء
    • امکان تغيير اولويت تسويه اوراق موجود در صف انتظار
    • توقف و يا راه اندازي تسويه
    • توقف عمليات عضو و يا فعال نمودن مجدد وي
    • انتقال اوراق بهادار بين حسابهاي اعضا
    • برداشت از حساب اوراق بهادار اعضاء
    • ايجاد محدوديت در برداشت و واريز براي يک يا چند حساب اعضاء
    • مديريت سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي

    مديريت سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي

    مديريت سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي در چهار بعد فني وراهبري، اعتباري،نظارتي و مقرراتي اعمال ميگردد.  

    • بعد فني و راهبري: سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي از بعد فني تحت نظارت اداره نظامهاي پرداخت بانک مرکزي قرار دارد و عمليات آن توسط کاربران اداره مذکور کنترل ميگردد.
    • بعد اعتباري: اداره اعتبارات بانک مرکزي مسئوليت ثبت اوراق بهادار و پذيرش اعضا در سامانه تابا، تعيين و ارائه نيازهاي نقدينگي(بين روز و يا تعيين حدود اعتباري بانک ها) را به عهده دارد.
    • بعد نظارتي: گروه نظارت اداره نظامهاي پرداخت تدوين مقررات و قوانين مربوط و نحوه عملکرد صحيح بانک ها در اين خصوص را نظارت و پيگيري خواهد نمود.
    • بعد مقرراتي: گروه تدوين مقررات اداره نظامهاي پرداخت، مقررات و قوانين مربوط را تدوين و ابلاغ خواهد نمود.

    زير سامانه هاي موجود در تابا

    • زير سامانه تأمين نقدينگي بين روز ( ILF )
    • زير سامانه گره گشايي ( Gridlock Resolution )
    • زير سامانه ارسال معاملات انطباق يافته ( Matched Trade Feed )
    • زير سامانه ارسال پيام از طريق مرورگر ( Trade Entry at Browser )
    • زير سامانه مزايده اوراق بهادار ( Auction )

    تابا امکان انتشار، نگهداري و نقل و انتقال اوراق بهادار را به صورت الکترونيکي فراهم مي آورد. اين سامانه ابزار قدرتمندي جهت تأمين نقدينگي از طريق وثيقه سپاري اوراق بهادار براي بانکهاي کشور مي باشد. اين سامانه از سال 1386 به بانک مرکزي و بانکها معرفي شد و در 6 تيرماه 1389 به بهره برداري رسيد.  

    سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي (تابا) در يک نگاه  
    نام فارسي  سامانه تسويه اوراق بهادار الکترونيکي  
    نام لاتين  Scripless Securities Settlement System  
    نام اختصاري فارسي  تابا  نام اختصاري لاتين  SSSS  
    نوع سيستم  سيستم مالي  جنس تراکنش ها  اوراق بهادار  
    کاربرد  خريد و فروش اوراق بهادار بين بانک ها و وثيقه سپاري اوراق  
    تاريخ قرارداد  23/7/1384  تاريخ آغاز پروژه  8/9/1386  
    تاريخ خاتمه پروژه  دي ماه 1388  تاريخ بهره برداري  6/4/1389