معرفي پروژه نقشه راه ده ساله بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران

پيشگفتار

شبكه بانكي كشور هم اكنون در دهه دوم استفاده از بانكداري الكترونيك قرار دارد. نقطه تولد اين بانكداري را ميتوان در آستانه دهه هشتاد دانست، و دهه گذشته را ميتوان يك دهه پر فراز و نشيب و مملو از موفقيت ها و ناكامي ها قلمداد نمود. موفقيت هاي دهه هشتاد مرهون پايبندي به يك نقشه راه بود كه بر اساس مجموعه اي از مطالعات اوليه صورت گرفت و صورت گرفت و  دستاوردهايي همچون توسعه خود پردازها، پايانه هاي فروش، كارت هاي نقدي  دانست . طرح هاي ايجاد سامانه هاي مختلف و انجام تراكنشهاي بين بانكي از طريق شتاب، ساتنا، پايا، تابا و نيز طرحهاي ديگري مانند چكاوك نيز بر اساس همين نقشه راه صورت پذيرفت.

اين پروژه‌ها با مديريت شركت ملي انفورماتيك و همكاري تنگاتنك بانك مركزي در دهه فوق به انجام رسيد. اينك پس از سپري شدن حدود يك دهه از آن زمان و با توجه به نظامهاي جديد پرداخت، ابزارها و فناوري هاي نوين بوجود آمده در جهان و همچنين جايگاه، نقش و ماموريت بانك مركزي ج.ا.ا در نظام اقتصادي كشور، شركت ملي بر آن شد تا مجددا نقشه راه ده سال آينده شبكه بانكي كشور را با كمك مشاوران خبره و مشاركت كليه اركان بانك مركزي تدوين نمايد.

در اين نقشه زيرساخت هاي اطلاعاتي مورد نياز با رويكرد استقرار و يا تكميل، در حوزه هاي مختلف ماموريتي بانك مركزي ج.ا.ا كه در طي ده سال آينده بطور تدريجي تامين و استقرار خواهند يافت شناسايي مي شوند. اين پروژه از حدود تيرماه سال 92 شروع شده و در مدت 10 ماه انجام خواهد شد.

نقشه راه دهه نود

بر اساس گفتار ماسيمو شيوپا مدير عامل سابق بانك بين المللي تسويه نظام پرداخت (BIS) شبكه بانكي هر كشور را ميتوان با نظام حمل و نقل مقايسه نمود. همانگونه كه در نظام حمل و نقل راههاي زميني، هوائي و دريائي وجود دارد كه حمل و نقل كالا و مواد را تسريع مينمايد، در نظام بانكي نيز مسيرها و راههاي گوناگون توسعه مي يابد  كه انتقال وجوه خرد و كلان را حسب نياز تسهيل مي‌نمايد.

هم اكنون با پياده سازي سامانه هاي پرداخت ملي نظير ساتنا، پايا ، اين بزرگ راههاي ارتباطي در نظام بانكي كشور ايجاد گرديده است كه بر پايه آنها ميتوان پروژه ها و برنامه هاي ديگر را پياده سازي نمود. بنابراين تدوين نقشه راه دقيق جهت ده سال آتي به امري ضروري تبديل شده است.

سنگ بناي اساسي نقشه راه در حال حاضر تدوين گرديده است و پياده سازي طرح هاي مندرج در آن نيز طي دوره هاي آتي به مرور انجام خواهد گرفت.

اهداف پروژه

  • تجزيه و تحليل وضعيت موجود و رفع موانع جهت نيل به يك نظام بانكي نوين بر پايه استانداردهاي جهاني
  • تعيين مسيرهاي آتي نظام بانكي كشور
  • شناسائي و تعريف اهداف بلند مدت و استراتژيك
  • به كارگيري فناوري هاي بانكي بر اساس تجربيات جهاني
  • شناسائي ريسك هاي متفاوت و تدوين مديريت ريسك

بررسي و ايجاد تغيير در زير ساختار بازار مالي

  • زير ساختارهاي بازار مالي كه موجبات تسهيل پاياپاي، تسويه و يا ثبت دستور پرداختها، اوراق بهادار و اوراق مشتقه يا ساير تراكنشهاي مالي را فراهم مي آورد، از مولفه هاي كليدي در سيستم مالي محسوب ميگردد و نقشي حياتي در ايجاد ثبات مالي ايفا مينمايد. زير ساختارهاي بازار مالي چنانچه بنحو صحيح مديريت نشوند ميتوانند ريسكهاي قابل ملاحظه‌اي در سيستم مالي ايجاد نمايند و منبع بالقوه اي براي رشد و گسترش ريسكها شوند.


مراحل اصلي پروژه

  • مرحله ارزيابي وضع موجود
  • دستيابي به يك مدل مطلوب بانكداري
  • تجزيه و تحليل فاصله موجود
  • تهيه و تدوين نقشه راه جهت نظام بانكي كشور و بانك مركزي

 

پروژه هاي مورد نظردر اين مرحله :

  • افزايش نقش بانك مركزي در اعمال سياست پولي و نظارت بر آن
  • تقويت و ارائه رويه ها و روند نظارت بانك مركزي بر بانكها و موسسات مالي
  • انطباق نظام پرداختها با استانداردهاي جهاني
  • تطبيق و حركت از فناوري هاي فعلي به فناوري هاي نوين
  • ايجاد و گسترش بازار پولي بين بانكي
  • سامانه مركزي جهت نقل و انتقال الكترونيكي اوراق بهادار
  • توسعه بانكداري اينترنتي و رواج آن در كل كشور
  • توسعه و ترويج انجام تراكنشهاي بين بانكي از طريق تلفن همراه
  • تاسيس كانون بانكها و تدوين قانون و مقررات مربوطه
  • ايجاد دفتر مركزي تعيين اعتبار و رتبه سنجي